της Λίτσας Κιτσαντά

δημοτικής συμβούλου Άρτας, μέλους της «Πρωτοβουλίας Κάστρο Ανοιχτό»

Ένα από τα κομβικά ταυτοτικά σημεία της πόλης της Άρτας – εκτός από το θρυλικό γεφύρι – είναι το Κάστρο της. Η ιστορία του ξεκινάει από την αρχαιότητα ( τείχη της αρχαίας Αμβρακίας), συνεχίζεται κατά το Βυζάντιο (οχύρωση της πόλης κι ανάκτορο του τότε ηγέτη του Δεσποτάτου της Ηπείρου)αλλά και κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας (φυλακές σε μία εκ των οποίων φυλακίστηκε  ο στρατηγός Μακρυγιάννης), για να καταλήξει στη δεκαετία του ΄60 με την κατασκευή εντός αυτού από τον τότε ΕΟΤ  του ξενοδοχείου ΞΕΝΙΑ και φυσικά στις μέρες μας, όπου διαδραματίζονται τα παρακάτω.

Τα τείχη του Κάστρου, εκτός από το εγκαταλειμμένο πλέον κτίριο του ΞΕΝΙΑ- δείγμα μοντέρνας αρχιτεκτονικής και έργο του Δ. Ζήβα (δυναμικότητας  22 δωματίων), περικλείουν μία πολύ όμορφη έκταση  πρασίνου 33 στρεμμάτων περίπου, καθώς και ένα υπαίθριο θέατρο, στο οποίο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες γίνονται πλήθος πολιτιστικών και καλλιτεχνικών εκδηλώσεων.  Όταν – στη δεκαετία του ΄90- έκλεισαν και εγκαταλείφθηκαν  τα ΞΕΝΙΑ της χώρας, τη μοίρα των ξενοδοχείων αυτών ακολούθησε και το ΞΕΝΙΑ της Άρτας. Η βαριά σιδερένια πύλη του κάστρου έκλεισε με αλυσίδα και το κτίριο ρήμαξε, αφού δεν υπήρχαν κονδύλια για να συντηρηθεί και να φυλαχθεί ο χώρος. Οι τοπικές αρχές παρέμειναν απαθείς, περιμένοντας από την κεντρική διοίκηση  να δοθεί  μια κάποια λύση. Ευτυχώς όμως, απαθής δεν έμεινε μια μερίδα πολιτών της Άρτας, όπου το 2007 πήραν την πρωτοβουλία και έκοψαν την αλυσίδα του κάστρου, ξεκινώντας έτσι έναν αγώνα για την απόδοση της χρήσης του κάστρου στον αρτινό λαό, μέσα από την διεκδίκηση της επισκευής και εκ νέου λειτουργίας του  ΞΕΝΙΑ, που τόσο είχαν αγαπήσει οι αρτινοί,  για χρήσεις που συνδέονται με τον χώρο, δηλαδή για αναψυχή και πολιτισμό.  Ήταν η εποχή όπου πολλά δημόσια ακίνητα έπαιρναν το δρόμο της ιδιωτικοποίησής τους, είτε μέσα από το ΤΑΙΠΕΔ, είτε και με άλλες μορφές (ΣΔΙΤ, μακροχρόνιες μισθώσεις κλπ). Ο αγώνας αυτός τότε ήταν καθοριστικός, γιατί το ΞΕΝΙΑ της Άρτας  γλίτωσε από τα χέρια του ΤΑΙΠΕΔ σχεδόν στο παρά πέντε και παραχωρήθηκε από το ελληνικό Δημόσιο  κατά κυριότητα στον Δήμο Αρταίων (το 2012, με μεταγραφή του τίτλου του το 2014). Στην πραγματικότητα παραχωρήθηκε στον Δήμο Αρταίων μόνο μία έκταση τεσσάρων στρεμμάτων περίπου  εντός της οποίας υπάρχει το κτίριο του ΞΕΝΙΑ, ενώ όλη η υπόλοιπη έκταση  που περικλείεται από τα τείχη του Κάστρου (άνω των 30 στρεμμάτων) παραμένει στην κυριότητα του Δημοσίου, καθώς συνιστά σημαντικό  Αρχαιολογικό Χώρο.

Από εκείνο λοιπόν το χρονικό σημείο (2012-2014) ξεκινάει και η περιπέτεια της ιδιωτικοποίησης  του ΞΕΝΙΑ της Άρτας. Η τότε Δημοτική Αρχή του κ. Παπαλέξη (προσκείμενη στο ΠΑΣΟΚ), με τη σύμπραξη και κάποιων τοπικών φορέων (δυστυχώς και ορισμένων πολιτιστικών συλλόγων) και με τη γνωστή  αιτιολογία ότι ο Δήμος δεν έχει χρήματα για  να επισκευάσει και να ξαναλειτουργήσει το ΞΕΝΙΑ, αποφασίζει την ιδιωτικοποίησή του μέσα από τη διαδικασία της μακροχρόνιας εκμίσθωσης του κτιρίου για λειτουργία ξενοδοχείου. Η σπουδή της μάλιστα να τελειώνει όσο πιο γρήγορα με την υπόθεση αυτή, είχε εντείνει τις υποψίες ότι ήδη είχε βρεθεί ο ιδιώτης επενδυτής και η δουλειά ήταν τελειωμένη. Υπήρχε μάλιστα και μια μερίδα, της λεγόμενης αστικής κοινωνίας της Άρτας, που αδημονούσε για την ιδιωτικοποίηση αυτή, καθώς ονειρευόταν το «ΞΕΝΙΑ όπως  παλιά» για χορούς και δεξιώσεις, μέσα στη σάλα ενός πολυτελούς «μπουτικ- χοτέλ», όπως χαρακτηριστικά το αποκαλούσε . Το  σχέδιο αυτό εν συνεχεία – κι αφού εν τω μεταξύ είχαν μεσολαβήσει οι δημοτικές εκλογές του 2014- ανέλαβε να το ολοκληρώσει η νέα Δημοτική Αρχή, με δήμαρχο τον κ. Τσιρογιάννη (προσκείμενη στη ΝΔ), στηριγμένη στην υπ΄αριθμ. 6/2016 απόφαση του Δημ. Συμβουλίου (που ελήφθη κατά πλειοψηφία), η νομιμότητα της οποίας ελέγχεται, μετά από προσφυγή που άσκησαν τρεις δημοτικοί σύμβουλοι της μειοψηφίας (μία εκ των οποίων και η υπογράφουσα!!). Εν τω μεταξύ,  στην πόλη το κίνημα για ένα κάστρο ανοιχτό για όλο τον αρτινό λαό και ένα ΞΕΝΙΑ ζωντανό για τον πολιτισμό, αναζωπυρώθηκε και ξεκίνησε αγώνες και προσπάθειες  (με εκδηλώσεις και παρουσιάσεις εναλλακτικών προτάσεων και σχεδίων, συλλογή υπογραφών κλπ) με στόχο την ματαίωση της διαδικασίας  ιδιωτικοποίησης  του χώρου αυτού και τη διεκδίκηση χρημάτων (από ευρωπαϊκά και εθνικά προγράμματα) για να λειτουργήσει το πρώην ΞΕΝΙΑ ως ένας «Πολυχώρος Πολιτισμού και τέχνης»,  συνδεδεμένο και με τους λοιπούς χώρους του Κάστρου (θέατρο- πάρκο πρασίνου κλπ) . Σκοπός ήταν ένας:  το καλό της πόλης  συνολικά, αφού κάτι τέτοιο θα εξύψωνε το πολιτιστικό και τουριστικό της επίπεδο και θα προκαλούσε όφελος σε όλους τους  πολίτες  και όχι  μόνο σε μία  ιδιωτική επιχείρηση. Στον αγώνα αυτό, τα μέλη της «Πρωτοβουλίας  Κάστρο Ανοιχτό» είχαν πολύτιμους συμπαραστάτες  τον  Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ) και τον πανελλήνιο σύλλογο αρχιτεκτόνων (ΣΑΔΑΣ), η βοήθεια των οποίων ήταν καθοριστική.

Ο αγώνας αυτός  έφτασε προσφάτως (στις 7-12-2016) στο Υπουργείο Πολιτισμού, στη συνεδρίαση  του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ), όπου και ξεδίπλωσαν την επιχειρηματολογία τους  τα δύο αντιτιθέμενα στρατόπεδα. Από τη μια ο Δήμαρχος  Αρταίων με  τους συμπαραστάτες του, υπέρ της ιδιωτικής επένδυσης, προσκομίζοντας συγχρόνως  πλήθος  επιστολών  υποστήριξης από σύσσωμο το νεοφιλελεύθερο πολιτικό μπλοκ ( Κυριάκο Μητσοτάκη, Σταύρο Θεοδωράκη, περιφερειάρχη Ηπείρου  κλπ) και από την άλλη τα μέλη της παραπάνω πρωτοβουλίας μας, που δήλωσαν την αντίστασή τους  στην ιδιωτικοποίηση αυτή και  παρουσίασαν τη δική τους εναλλακτική πρόταση, απαντώντας απλά και τεκμηριωμένα σε όλα τα ερωτήματα που τέθηκαν από τα μέλη του ΚΑΣ. Με το πέρας της συνεδρίασης αυτής, το ΚΑΣ ομόφωνα αποφάσισε να απορρίψει το αίτημα του Δήμου Αρταίων για λειτουργία του πρώην ΞΕΝΙΑ Άρτας ως ιδιωτικού ξενοδοχείου, με το σκεπτικό ότι αυτό δεν συνάδει με τον δημόσιο και ιστορικό  χαρακτήρα του χώρου του Κάστρου .  Η απόφαση αυτή επισφραγίστηκε στις 24-1-2017 με την υπογραφή της Υπουργού Πολιτισμού κ. Λυδίας Κονιόρδου και αποτελεί ήδη διοικητική πράξη του κράτους, βάζοντας έτσι τέρμα στα σχέδια όχι μόνο της  δημοτικής  αρχής και των συνεπικουρούντων αυτής, αλλά και στα σχέδια κάθε άλλου επίδοξου επιχειρηματία- αρπακτικού που προσδοκούσε να βάλει χέρι στο καλύτερο φιλέτο της πόλης, μετατρέποντάς το- με χρήμα ζεστό από τα διάφορα προγράμματα του  ΕΣΠΑ 2014-2020 που ήδη τρέχουν- σε μια  επιχείρηση μίσθωσης πολυτελών δωματίων και χώρων για δεξιώσεις, γάμους  και λοιπές ιδιωτικές  εκδηλώσεις,  εντός ενός  αισθητικά υπέροχου φυσικού τοπίου και ενός  μεσαιωνικού κάστρου, από τη διαφήμιση και προώθηση  του οποίου θα έβγαζε πολλά!!  Το επιχείρημα άλλωστε των οπαδών του ιδιωτικού ξενοδοχείου, ότι δήθεν  η Άρτα δεν έχει ένα καλό ξενοδοχείο εντός του ιστού της πόλης που να συμβάλλει στην τουριστική της ανάπτυξη,  ήταν όχι μόνο παιδαριώδες , αλλά και εντελώς ανυπόστατο,  γι΄αυτό και δεν έπεισε κανέναν από τα 17 μέλη του ΚΑΣ. Πώς είναι δυνατό να έρθει η τουριστική ανάπτυξη μιας πόλης με ένα  ξενοδοχείο το πολύ 40 κλινών? Ούτε τους ταξιδιώτες ενός  πούλμαν δεν θα  μπορούσε να καλύψει! Τα μέλη του ΚΑΣ αντιλήφθηκαν πλήρως ότι το πραγματικό κέρδος του επιχειρηματία – ξενοδόχου  δεν θα ερχόταν από τη μίσθωση των δωματίων, αλλά από την εκμετάλλευση της συνολικής υπεραξίας  του  χώρου  του κάστρου και του πρασίνου που το περιβάλλει , από την ιστορία και την αισθητική του. Αυτή λοιπόν η σημαντική για τους πολίτες της Άρτας υπεραξία του Κάστρου, επιδιώχθηκε να γίνει εμπόρευμα και είδος προς κερδοφορία  στα χέρια των επίδοξων επιχειρηματιών του τουρισμού, με τη σύμπραξη και υποστήριξη της δημοτικής αρχής και  των λοιπών συμπαραστατών της! ‘Εγινε  απολύτως κατανοητό στα μέλη του ΚΑΣ ότι αν το ιδιωτικό ξενοδοχείο κατασκευαζόνταν μέσα στο κάστρο, ο επιχειρηματίας θα φρουρούσε το χώρο με «σεκιουριτάδες», ο καφές θα πωλούνταν πανάκριβα και η είσοδος για τους αρτινούς πολίτες συχνά θα απαγορευόταν, ειδικά κατά τις μέρες που η επιχείρηση θα φιλοξενούσε κάποια δεξίωση ή άλλο  event. Σταδιακά  θα λιγόστευαν και θα ματαιώνονταν  οι  καλλιτεχνικές εκδηλώσεις  του καλοκαιριού που γίνονται   στο παρακείμενο υπαίθριο θέατρο του κάστρου και πιθανότατα θα μεταφέρονταν αλλού, συντελώντας έτσι –παρά τις ρητορίες περί του αντιθέτου-  ώστε ο  χώρος  αυτός  να απωλέσει  τον δημόσιο χαρακτήρα του και την ελεύθερη πρόσβαση σ΄αυτόν όλων των κατοίκων και θα  μετατρεπόταν  σε λάφυρο στα χέρια  του επιχειρηματία ξενοδόχου.

Αυτό  το σχέδιο λοιπόν, καταφέραμε  με τους  αγώνες μας να ματαιώσουμε και είμαστε περήφανοι γι΄αυτό. Η  υπ΄αριθμ. 20214/24-1-2017 απόφαση του Υπ.Πολιτισμού, στηριγμένη πάνω στην ομόφωνη γνωμοδότηση του ΚΑΣ και αποδεχόμενη στην ουσία  το αυτονόητο, ότι δηλαδή το δημόσιο αγαθό πρέπει να παραμένει δημόσιο,  βάζει επιτέλους  τέρμα στα σχέδια λειτουργίας ιδιωτικής επιχείρησης μέσα στο Κάστρο της Άρτας διότι- όπως χαρακτηριστικά αναφέρει- «αντιβαίνει στον δημόσιο χαρακτήρα του αρχαιολογικού χώρου και δεν συνάδει με τον ιστορικό-πολιτιστικό χαρακτήρα του μνημείου».

Είχαμε καιρό να δούμε μια μικρή  νίκη. Μια αντίσταση σε μια ιδιωτικοποίηση με αίσιο τέλος.  Όταν όλα γύρω μας  απαξιώνονται και ξεπουλιούνται, κοστολογούνται σε χρήμα και μετατρέπονται σε εμπόρευμα, είναι σημαντικό  να αισθάνεσαι  ότι μικρές εστίες αντίστασης και αγώνα μπορούν να φέρουν νίκες, έστω και μικρές.  Η ικανοποίηση και η χαρά μας  λοιπόν γι΄αυτή τη μικρή νίκη του ΞΕΝΙΑ της Άρτας είναι απολύτως δικαιολογημένη. Στηρίχθηκε πάνω σε πολλή δουλειά και  πολλή  υπομονή, όταν τα πράγματα ήταν δύσκολα και η θέση μας φαινόταν σε πολλούς  ως  γραφική, μειοψηφική  και ιδεοληπτική. Όταν συνοδεύονταν από επιθέσεις, λοιδορίες και προσβολές, ενίοτε και σε προσωπικό επίπεδο ή με κατηγορίες του τύπου «δεν θέλετε την ανάπτυξη του τόπου». Αναμενόμενες βέβαια. Άλλωστε όταν συγκρούεσαι  με συμφέροντα, αυτά είναι μέσα στο παιγνίδι!           Ελπίζουμε το παράδειγμα της  μικρής νίκης του ΞΕΝΙΑ της Άρτας  να επαναληφθεί και αλλού, ή καλύτερα- να επαναλαμβάνεται διαρκώς. Όπως και άλλες μικρότερες ή μεγαλύτερες νίκες που πέτυχαν μαχόμενοι πολίτες σε άλλες περιοχές της χώρας, πχ στη Θεσ/νικη (για το νερό ή τα αρχαία του μετρό), στην Αφάντου της Ρόδου και αλλού, έτσι κι αυτή (η δική μας) έχει τη χρησιμότητα και τη μικρή συμβολή της. Οι μικρές νίκες μας δίνουν κουράγιο, αυτοπεποίθηση και πίστη ότι δεν χάθηκαν όλα. Οι μικρές νίκες μας δίνουν έμπνευση και αισιοδοξία. Μπορούμε πατώντας σ΄αυτές να καταφέρουμε και τις μεγαλύτερες. Αυτές που αφορούν τις ζωές μας, το μέλλον  και τα όνειρά μας. Στο χέρι μας είναι.

Απάντηση