Συζήτηση με τον Στέφανο Σταμέλλο, οικολόγο και ακτιβιστή

Η υπόθεση “AtalantiHills” δεν είναι καινούρια. Άνοιξε το 2005 και σύρθηκε μέχρι σήμερα που με προεδρικό διάταγμα προωθείται ως η δεύτερη ΠΟΤΑ (Περιοχή ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης) της χώρας. Γήπεδα γκολφ, allinclusive τουριστικές μονάδες, «ανάπτυξη» για τους ιθαγενείς. Με την μείωση των αγροτικών εισοδημάτων, αυτή η προοπτική μοιάζει μια διέξοδος. Είναι όμως έτσι;

Το ATALANTIHILLS υποτίθεται είναι μια μεγάλη – φαραωνική – τουριστική επένδυση κυρίως στην τουριστική κατοικία – 3.306 παραθεριστικές κατοικίες και τρία μεγάλα ξενοδοχεία και συνολική δυναμικότητα 8.872 κλίνες – με κερασάκι στην τούρτα τα γήπεδα γκολφ.

Επιτρέψτε μου κατ’ αρχήν να πω ότι ο τουρισμός δεν είναι παραγωγικός τομέας, αλλά ένας εύθραυστος και ασταθής λόγω της εξάρτησης από εξωτερικούς παράγοντες, από πιθανές αλλαγές των συνηθειών, την απώλεια της αγοραστικής δύναμης των πελατών, τον ανταγωνισμό, τις οικονομικές διακυμάνσεις στις χώρες που παράγουν τις ροές τουρισμού. Επιπλέον, η περιοχή της Μεσογείου είναι ιδιαίτερα τρωτή εξαιτίας των εύθραυστων οικοσυστημάτων, της έλλειψης νερού, των κλιματικών αλλαγών και των κοινωνικών και πολιτικών συγκρούσεων. Τα μεγάλα αυτά συγκροτήματα, όπως το ATALANTIHILLS, είναι ενταγμένα στον μαζικό τουρισμό. Λόγω δε και της μεγάλης κλίμακας δεν έχουν εξασφαλισμένη βιωσιμότητα, και, σύμφωνα και με τη διεθνή εμπειρία, επιβιώνουν με κρατική υποστήριξη, όπως όλοι οι κολοσσοί.

Φυσικά και υπάρχουν προβλήματα παραγωγικής ανασυγκρότησης της τοπικής οικονομίας∙ και φυσικά ο πρωτογενής τομέας, που χαρακτηρίζει την περιοχή, είναι σε κρίση. Ένας σωστός όμως αναπτυξιακός σχεδιασμός οφείλει να προωθήσει ένα μίγμα βιώσιμων ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ δραστηριοτήτων για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης του τοπικού πληθυσμού. Και δεν είναι ο μαζικός τουρισμός, όπως προσπαθούν πολλοί να πείσουν, εξισώνοντας στρεβλά την ανάπτυξη με – κακοπληρωμένες και αμφίβολες – θέσεις εργασίας. Συνήθως όλες αυτές οι επενδύσεις είναι all-inclusive∙ που σημαίνει ότι οι πελάτες μένουν μέσα καιτα τοπικά οφέλη είναι ελάχιστα.

Δεν μπορεί στο όνομα της ανεργίας της περιοχής να αφεθούν μοιρολατρικά τα πράγματα να ακολουθήσουν αυτή την πορεία. Άλλωστε, όταν τα πράγματα φτάσουν σε τέτοια κατάσταση, όπως η σημερινή, γίνεται επιτακτική η ανάληψη δράσης.Οι υπέρμαχοι της επένδυσης επαναλαμβάνουν το γνωστό «θέλουμε δουλειές» και δεν ψάχνουν να δουν περί τίνος πρόκειται. Και το ερώτημα είναι:Είναι πρόθυμοι οι ντόπιοι να δυναμιτίσουν το μέλλον της περιοχής τους δεσμεύοντας ζωτικούς πόρους για υψηλού ρίσκου «επενδύσεις», που θα τις πληρώσουν έμμεσα για να πάρουν λίγες κακοπληρωμένες και αβέβαιες δουλειές;όταν υπάρχουν τόσες εναλλακτικές που, όμως, απαιτούν από τους ντόπιους να τις σχεδιάσουν και να τις εκτελέσουν∙ κι όχι να κάθονται να περιμένουν τον φιλάνθρωπο σωτήρα ξένο «επενδυτή»…μια ξένη και άγνωστη Μονοπρόσωπη Εταιρεία, η οποία θα απορροφήσει μεγάλο ποσοστό του Αναπτυξιακού Νόμου και του Περιφερειακού Προγράμματος,χρήματα δηλαδή που θα λείψουν από άλλες παραγωγικές δραστηριότητες και επενδύσεις.

Τα γήπεδα γκολφ, απαιτούν τεράστιες ποσότητες νερού και δεν θεωρούνται συμβατά με το θερμό κλίμα και το μεσογειακό περιβάλλον. Επιπλέον θα είναι και οι ανάγκες σε νερό των ξενοδοχείων που σε πλήρη λειτουργία με επισκέπτες και προσωπικό, θα είναι οι ανάγκες μιας πόλης. Τι ακριβώς πρόβλημα μπορεί να δημιουργήσει μια τέτοια εγκατάσταση στην περιοχή;

Η περιοχή του έργου ανήκει στην ευρύτερη περιοχή του Υπόγειου Υδατικού Συστήματος Αταλάντης, το οποίο στο Σχέδιο Διαχείρισης Υδάτων Ανατολικής Στερεάς θεωρείται προβληματικό ως προς την ποιότητα και την ποσότητα του νερού.Σύμφωνα δε με το ΦΕΚ έγκρισης 1004B/2013 για τα Υπόγεια Υδατικά Συστήματασε κακή κατάσταση,απαγορεύονται νέες γεωτρήσεις σύμφωνα με το μέτρο με κωδικό RBD07_OM06_063

Επίσης, σε ό,τι αφορά στα υδατικά αποθέματα της περιοχής, ο πρώην Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για την Καταπολέμηση της Απερήμωσης και ένας από τους κατ’ εξοχήν ειδικούς σε θέματα ερημοποίησης και εδαφών, καθηγητής κ Κ. Κοσμάς, σε ηλεκτρονικό του έγγραφο/απάντηση αναφέρει ότι «Γενικά η ευρύτερη περιοχή της Αταλάντης χαρακτηρίζεται από  μέτριο μέχρι υψηλό κίνδυνο ερημοποίησης. Η πεδινή περιοχή χαρακτηρίζεται κυρίως ως μέτριου κινδύνου, εκτός μιας λωρίδας γης κατά μήκος της θάλασσας με κακώς αποστραγγιζόμενα εδάφη που επηρεάζεται από την διείσδυση στον υδροφορέα υφάλμυρου ύδατος και προκαλεί την αλάτωση των εδαφών και χαρακτηρίζεται ως υψηλού κινδύνου. Η λοφώδης περιοχή με σχετικά αβαθή εδάφη και μεγάλες κλίσεις, με γεωργικές καλλιέργειες ή φυσική βλάστηση, χαρακτηρίζεται κυρίως ως υψηλού κινδύνου». Επίσης ο κ Κοσμάς αναφέρει «Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης αποτελεί νόμο του κράτους με την Κοινή Υπουργική Απόφαση  974/27-7-2001. Συνεπώς οποιοσδήποτε μπορεί να την επικαλεσθεί όσον αφορά την εφαρμογή της» «…περιλαμβάνει τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές για την προστασία του περιβάλλοντος από την ερημοποίηση ξεχωριστά για κάθε τομέα όπως γεωργία, κτηνοτροφία, δάση, νερά, κλπ. Ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη επενδυτικών προγραμμάτων που σχετίζονται με το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους πρέπει να λαμβάνει υπόψη το Εθνικό Σχέδιο Δράσης».

Τα λύματα, που γίνεται λόγος στην ΣΜΠΕ,πιθανόν να επαρκούν μόνο για το 1/3 της άρδευσης.Και η αφαλάτωση, στην οποία γίνεται επίσης λόγος για την ευρύτερη περιοχή,αν γίνει κάτι, αφοράμόνο το πόσιμο νερό, όχι την άρδευση. Άρα, εφόσον υπάρχει πρόβλημα με νέες γεωτρήσεις και η επαναχρησιμοποίηση καλύπτει μερικώς μόνο τις ανάγκες άρδευσης, το θέμα του νερού δεν φαίνεται να έχει λύση και είναι απορίας άξιο πώς εγκρίθηκε η χωροθέτηση της ΠΟΤΑ.

Ένα σοβαρό θέμα,που αφορά στην ΣΜΠΕ, είναι ότι, όπως προκύπτει από την απόφαση έγκρισής της, δε στάλθηκε φάκελος από τη Δ/νση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης στη Δ/νση Υδάτων να γνωματεύσει, ενώ το θέμα του νερού είναι από τα πιο σημαντικά. Το θέμα του νερού θα εξεταστεί βέβαια στη φάση της ΜΠΕ του έργου, αλλά το ότι δε στάλθηκε φάκελος στην παρούσα φάση στη Δ/νσηΥδάτων, με εγκεκριμένο Σχέδιο Διαχείρισης Υδάτων, είναι περίεργο.  Ποιος θα αποφανθεί εάν η επένδυση είναι συμβατή με το Σχέδιο Διαχείρισης Υδάτων; Αν δεν έχουν νερό να ποτίσουν τις καλλιέργειες, θα συντηρούν πισίνες και γήπεδα γκόλφ;

 Μια σοβαρή εμπλοκή επί αρκετά χρόνια ήταν το γεγονός ότι σύμφωνα με το δασαρχείο η έκταση δεν ήταν ιδιωτική αλλά δημόσια δασική. Μάλιστα είχε χαρακτηριστεί και «Βατοπαίδι της Λοκρίδας». Πως ξεπεράστηκε αυτό;

Η υπόθεση ονομάστηκε κάποια στιγμή “Βατοπαίδι της Λοκρίδας”, με την έννοια του σκανδάλου. Κι αυτό γιατί, σε ό,τι αφορά στο ιδιοκτησιακό καθεστώς, όλα τα στοιχεία και τα έγγραφα εμφανίζουν το Δημόσιο ως ιδιοκτήτη των 7/15 της συνολικής έκτασης∙  και με αυτή την επισήμανση στάλθηκε από την Διεύθυνση Προστασίας Δασών και Αγροπεριβάλλοντος, Τμήμα Εμπραγμάτων Δικαιωμάτων, στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους(ΝΣΚ) για την έγερση ενδίκου βοηθήματος και για την δικαστική αναγνώριση δικαιώματος κυριότητας του Δημοσίου στην έκταση. Το ΝΣΚ με το 343/19-01-2016 πρακτικό συνεδρίασης προενέκρινε την μη έγερση ενδίκου βοηθήματος σχετικά με την έκταση, το οποίο πρακτικό εγκρίθηκε στη συνέχεια από τον Γενικό Γραμματέα Δημόσιας Περιουσίας(!). Πολλά σχόλια δεν χρειάζονται. Απλά επιβεβαιώνεται ακόμα μια φορά ότι το Δημόσιο διεκδικεί κατά περίπτωση τα δικαιώματα κυριότητας των δασικών εκτάσεων και, κυρίως, όταν αφορούν σε μικρούς φερόμενους καταπατητές.   Εδώ έχουμε μια παράνομη μεταβίβαση/πώληση δημόσιας περιουσίας χιλιάδων στρεμμάτων σε ξένη εταιρεία και έρχεται ο Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Περιουσίας και εγκρίνει το πρακτικό μη έγερσης ενδίκου βοηθήματος, κάνοντάς το δεσμευτικό για τη διοίκηση.

Σε ότι αφορά στον δασικό χαρακτήρα της έκτασης, με την 1074/56901/26-03-2014 πράξη χαρακτηρισμού του Δασάρχη Αταλάντης, από τα 12.351,47 στρ., το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος της, δηλαδή τα 11.910 στρ. είναι δάσος αείφυλλων – πλατύφυλλων.  Παραμένει έτσι σκάνδαλο, διότι η μεταβίβαση/πώληση έγινε χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί το ιδιοκτησιακό και όντας δασικός ο χαρακτήρας της έκτασης.Για τις εκτάσεις δασικού και χορτολιβαδικού χαρακτήρα, που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της σχεδιαζόμενης ΠΟΤΑ, το Δασαρχείο επικαλείται το τεκμήριο κυριότητας του Δημοσίου (άρθρο 62 ν. 998/1979) μέχρι την έκδοση τελεσίδικης απόφασης επί της διαφοράς ή μέχρι την κρίση, από τα αρμόδια για το σκοπό αυτό όργανα, μη άσκησης περαιτέρω ενδίκων μέσων για τη διεκδίκηση εμπραγμάτων δικαιωμάτων από το Ελληνικό Δημόσιο.

Το σχέδιο έχει προϋπολογισμό 1,2 δις. Γνωρίζουμε ποιοι είναι οι επενδυτές;

Αναφερόμαστε σε μια επένδυση, η οποία ξεκίνησε με ένα αρχικό προϋπολογισμό δύο(2) δις ευρώ και τώρα μιλάνε για 1,2 δις με χρονικό ορίζοντα 18ετίας.  Κάποια πράγματα πρέπει να λέγονται με το όνομά τους:Γνωστοί και άγνωστοι επενδυτικοί κύκλοι – δεν έχουν σημασία τα ονόματα, εδώ αναφερόμαστε σε μια Μονοπρόσωπη ΕΠΕ (ΛΟΚΡΟΣ ΜΕΠΕ) θυγατρική πιθανόν κάποιων εταιρειών με έδρα πρωτεύουσες χωρών της Δυτικής Ευρώπης – κυρίως στο εξωτερικό, και στα πλαίσια της αγοράς ακινήτων, επέλεξαν στην Ελλάδα ένα σημαντικό αριθμό μεγάλων εκτάσεων γης για μεγάλες τουριστικές επενδύσεις με «κερασάκι στην τούρτα”, όπως είπαμε παραπάνω, τα γήπεδα γκολφ (βλέπε Μονή Τοπλού στην Κρήτη, Νηες στη Μαγνησία, Πόρτο Χέλι κλπ). Με την ανοχή πάντα των υπεύθυνων ελληνικών κυβερνήσεων και των αρμοδίων υπουργείων δημιουργήθηκαν και δημιουργούνται τετελεσμένα γεγονότα αγνοώντας τις ιδιαιτερότητες και τα συγκριτικά περιβαλλοντικά και πολιτιστικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας, όπως και τα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα, που προκαλούν αυτές οι φαραωνικές επενδύσεις.

Έχουν εκφραστεί πολλές αμφιβολίες για το αν το φαραωνικό αυτό σχέδιο μπορεί να υλοποιηθεί. Με προέλευση των χρημάτων από offshore , στην περιοχή μας πάντα συζητιόταν η πιθανότητα  να πρόκειται για υπόθεση φούσκα, που μπορεί να συνδυάζει χρηματιστηριακά παιχνίδια, νομιμοποίηση κεφαλαίων, εκμετάλλευση γης και επιδοτήσεων.   Ωστόσο η πρώτη ΠΟΤΑ που έγινε στη Μεσσηνία, σήμερα λειτουργεί. Στην περίπτωση της Αταλάντης γιατί έχουμε αμφιβολίες;

Δεν είναι οι αμφιβολίες μόνο, αν μπορεί να υλοποιηθεί. Τι λέει η λογική: Θα έρθουν κάποιοι ξένοι να πάρουν τα φιλέτα μας, τα βουνά και την παραγωγική μας γη, θα επενδύσουν τα άγνωστης προέλευσης κεφάλαιά τους κι εμείς, με το καλύτερο σενάριο, θα κερδίσουμε τις  -αμφισβητούμενες- εποχικές θέσεις εργασίας δαπανώντας αρκετά χρήματα σε υποδομές. Και όλα αυτά σε απουσία μιας συστηματικής και τεκμηριωμένης λήψης αποφάσεων με βάση τα εναλλακτικά σχέδια αξιοποίησης των πλουτοπαραγωγικών πόρων κάθε περιοχής.Οι υπέρμαχοι της επένδυσης, που σηκώνουν και τη σημαία του πατριωτισμού, ποτέ δεν κατέθεσαν ένα εναλλακτικό αναπτυξιακό σχέδιο, το οποίο να κριθεί ως μη επιθυμητό σε σχέση με το προτιμώμενο σχέδιο αυτής της μορφής τουριστικής ανάπτυξης.

Τα σχέδια που προωθούνται στηρίζονται κατά κύριο λόγο στο ιδιαίτερα χαμηλό ποσοστό φορολογίας αυτών των επενδύσεων και στα σημαντικά κίνητρα που προσφέρει ο Αναπτυξιακός Νόμος, τα οποία μπορεί να φτάσουν έως και 60% του συνολικού επενδυτικού κόστους. Αν πράγματι η επένδυση αυτή ενταχθεί στα κίνητρα που προσφέρει ο Αναπτυξιακός Νόμος, αυτόματα προκύπτει ότι ένα μεγάλο ποσό που αντιστοιχεί στον τομέα του τουρισμού, θα κατευθυνθεί ως άμεση χρηματοδότησή της με εθνικούς και κοινοτικούς πόρους. Ελπίζουμε να μην υπάρχουν αυταπάτες ότι κάποιοι έρχονται να επενδύσουν ένα τέτοιο ποσό στην Ελλάδα για να κάνουν απόσβεση μετά από πενήντα και εκατό χρόνια σε έναν τομέα με πολλούς αστάθμητους παράγοντες, όπως είναι ο τουρισμός. Μπορεί όμως να πει κανείς ότι το «πλαστικό χρήμα» έχει ανάγκη να δραστηριοποιηθεί στην πραγματική οικονομία, γιατί διαφορετικά λειτουργεί παρασιτικά για κάποιες εταιρείες και οικονομίες. Αυτό όμως λέει πολλά…

Αναφερθήκατε στην COSTANAVARINO στην Μεσσηνία. Οι πληροφορίες και το ρεπορτάζ λένε ότι επιδοτήθηκε με 55% και απορρόφησε συνολικά το 40% του περιφερειακού προγράμματος της Πελοποννήσου. «Έφαγε»δηλαδή δύο ΕΣΠΑ, 325 εκ, για να γίνει∙ και ακόμη είναι στα μισά.  Σημείο τομή, στην κατεύθυνση της υλοποίησης του έργου, αποτέλεσε η κύρωση του Αναπτυξιακού Νόμου (Ν. 3299/2004), όπου η ΠΟΤΑ Μεσσηνίας υπάχθηκε στα Ειδικά Καθεστώτα Ενίσχυσης, το ίδιο έτος.

Η κατασκευή του έργου ξεκίνησε το 2006 και μέχρι στιγμής έχει ξεπεράσει τα 550 εκατ.ευρώ και κατά πολύ τον αρχικό προϋπολογισμό που είχε εκτιμηθεί για την επιδότηση. Ο αρχικός προϋπολογισμόςέφθανε τα 365 εκατ. για το σύνολο του έργου. Περιβαλλοντικά, σημαντικές επιπτώσεις παρουσιάζονται ήδη στα νερά της προστατευόμενης λιμνοθάλασσας της Γιάλοβας, που έρχονται να προστεθούν στα σοβαρά προβλήματα λειψυδρίας που αντιμετωπίζει η ευρύτερη περιοχή. Λόγω της υπεράντλησης υδάτων από τη λιμνοθάλασσα για τις ανάγκες των γηπέδων γκολφ, σημειώνονται φαινόμενα ξηρασίας μέρους του υγρότοπου, αλλά και αύξησης της αλατότητάς του, καθώς η ποσότητα των υδάτων του ποταμού Σέλλα, που εκβάλλουν σε αυτήν, έχει μειωθεί σημαντικά, εξαιτίας της κατασκευής υδατοδεξαμενής στις εκβολές του, από την οποία ποτίζονται εναλλακτικά τα γήπεδα γκολφ. Για το λόγο αυτό, στο Δήμο Πύλου – Νέστορος ανακοινώθηκαν τη θερινή περίοδο – σύμφωνα πάντα με το ρεπορτάζ -περιοριστικά μέτρα στην κατανάλωση νερού λόγω της μείωσης των υδατικών αποθεμάτων. Επιπλέον, το ξενοδοχειακό συγκρότημα εξαιρέθηκε από την αύξηση των τελών ύδρευσης και αποχέτευσης που αφορούσε σχεδόν όλες τις περιοχές του δήμου Πύλου-Νέστορος, γεγονός που δημιούργησε κοινωνικές αντιδράσεις.

Το ίδιο σημαντικό θα λέγαμε είναι το γεγονός πως η οικονομική δραστηριότητα και απασχόληση στην ευρύτερη περιοχή συναρτάται στο μέγιστο βαθμό με την εξέλιξη και οικονομική απόδοση της επένδυσης της CostaNavarino. Και το ερώτημα είναι:τι θα σημάνει συνολικότερα για την τοπική οικονομία και την απασχόληση των εργαζόμενων της περιοχής το ενδεχόμενο απαξίωσης του συγκεκριμένου τουριστικού προϊόντος ή ακόμα της απόσυρσης της επενδυτικής εταιρίας από την περιοχή, στην περίπτωση που η επένδυση δεν αποφέρει τα αναμενόμενα κέρδη ή αποδειχτεί ζημιογόνα. Αυτό φυσικά απευθύνεται και στους υποστηρικτές της ATALANTI HILLS…

Στο παρελθόν υπήρξαν αντιδράσεις στην περιοχή και το κυβερνών κόμμα ο ΣΥΡΙΖΑ, είχε επανειλημμένα πάρει αντίθετη θέση, όπως και οι Οικολόγοι Πράσινοι. Σήμερα τα πράγματα έχουν σίγουρα αλλάξει από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ που πλέον προωθεί δυναμικά όπως φαίνεται την επένδυση. Μάλιστα και στο επίπεδο της περιφέρειας ο επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ, Ν. Στουπής, υποστηρίζει το σχέδιο μαζί με τον Περιφερειάρχη, Κώστα Μπακογιάννη. Οι υπόλοιποι πολιτικοί χώροι τι λένε; Υπάρχουν κάποιοι που αντιδρούν είτε στην αυτοδιοίκηση είτε ομάδες πολιτών;

Είναι έτσι όπως τα λέτε. Το μεγάλο πρόβλημα και πριν και τώρα είναι η έλλειψη ενημέρωσης της τοπικής κοινωνίας, ή, αν θέλετε, η μονόπλευρη στρεβλή ενημέρωση. Κι όπως παρατηρείται πάντα, όταν έχουμε παραπληροφόρηση ή λειψή ενημέρωση, υπηρετούνται οι στόχοι και τα συμφέροντα αυτών που προκαλούν την διαστρέβλωση. Κι εδώ είναι και οι ευθύνες των πολιτικών κομμάτων και της κυβέρνησης σήμερα. Δώδεκα χρόνια τώρα, από το 2005, δεν έγινε καμιά συστηματική και οργανωμένη συζήτηση για τις δυνατότητες και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής, πέραν αυτών που η ίδια η εταιρεία οργάνωνε με τη δική της πρωτοβουλία παρουσιάζοντας τον «παράδεισο» της επένδυσης. Κανένας ουσιαστικός δημοκρατικός διάλογος. Σε τρεις εκδηλώσεις που συμμετείχαμε στην Αταλάντη, στη μια που ήταν η παρουσίαση της επένδυσης, δεν τολμήσαμε να δηλώσουμε παρουσία, και στις άλλες δύο γλιτώσαμε στο τσακ το λιντσάρισμα.

Διαπιστώσεις βέβαια μπορούμε να κάνουμε και να αποδώσουμε πολιτικές ευθύνες∙ να μιλήσουμε για το πολιτικό σύστημα και τον φιλελευθερισμό, που ισοπεδώνει τα πάντα μπροστά χρήμα και τη μεγιστοποίηση του κέρδους. Είναι το πιο εύκολο. Το θέμα όμως δεν είναι ο αφορισμός και το «εμείς το είπαμε». Ακόμα και τα κόμματα της αντιπολίτευσης που αντιδρούν, προσεγγίζουν το ζήτημα από διαφορετικές πλευρές και οπτικές γωνίες.

Το μεγάλο μας πρόβλημα είναι πώς θα μπορέσουμε να αφυπνίσουμε συνειδήσεις, να αποδείξουμε τις λαθεμένες επιλογές, να λειτουργήσουμε,με τις μικρές μας δυνάμεις, καταλυτικά, ιδιαίτερα στους νέους ανθρώπους και να ανοίξει ο δημοκρατικός διάλογος για το σήμερα και το αύριο, για τηνβιώσιμη παραγωγική ανασυγκρότηση της τοπικής οικονομίας. Και βέβαια οι ευθύνες της αυτοδιοίκησης και των δύο βαθμών για όλα αυτά είναι τεράστιες και ιστορικές.

Απάντηση