του Δημήτρη Γκιβίση

Παρά τις απειλές διαφόρων κύκλων, συνεχίζεται η εκστρατεία για την υπεράσπιση της Σκαντάρ, της μεγαλύτερης λίμνης στα Βαλκάνια που βρίσκεται μεταξύ του Μαυροβουνίου, στο οποίο ανήκει το μεγαλύτερο τμήμα της, και της Αλβανίας. Η Σκαντάρ αποτελεί μια από τις τελευταίες επιζήσασες τοποθεσίες άγριας ομορφιάς στην Ευρώπη. Σχεδόν κάθε άνοιξη, οι πλημμύρες που προκαλούνται από τον γειτονικό ποταμό Μοράτσα, και μια σειρά από υποβρύχιες πηγές, προκαλούν αλλαγή στην επιφάνεια της αυξάνοντάς την από τα 390 στα 530 τετραγωνικά χιλιόμετρα, και δημιουργούν ένα περιβάλλον αφθονίας για πολλά είδη φυτών και ζώων. Παράλληλα, το υποτροπικό κλίμα της περιοχής και η μακρά περίοδος ανθοφορίας που επεκτείνεται από τον Μάρτιο μέχρι τον Οκτώβριο, βοηθούν σε μια σπάνια βιοποικιλότητα που δεν συναντιέται εύκολα αλλού. Συνολικά, στην λίμνη έχουν καταγραφεί 281 είδη πουλιών, 50 είδη θηλαστικών και 48 είδη ψαριών.

Η Σκαντάρ υπήρξε προστατευόμενο εθνικό πάρκο στο Μαυροβούνιο από το 1983, αργότερα η Αλβανία χαρακτήρισε την αλβανική πλευρά ως περιοχή «διαχείρισης αποθεμάτων φυσικών πόρων», και το 1996 προστέθηκε στον κατάλογο των διεθνώς σημαντικότερων υγροτόπων (Συνθήκη Ραμσάρ), σε αναγνώριση της τεράστιας αξίας της ως υδροβιότοπος. Τον τελευταίο χρόνο όμως η βιοποικιλότητα της απειλείται από το αμφιλεγόμενο «αναπτυξιακό» πρόγραμμα «Πόρτο Σκαντάρ», αξίας περίπου 75 εκατομμυρίων ευρώ, που περιλαμβάνει την κατασκευή ενός ξενοδοχείου 600 δωματίων, 30 πολυτελών βιλών με πισίνες, εστιατόριων, μαρίνας, και ενός εμπορικού κέντρου. Παρά τις προεκλογικές δεσμεύσεις που είχε αναλάβει η σημερινή κυβέρνηση του Μαυροβουνίου για την προστασία αυτού του οικολογικού θησαυρού, το Υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης με ειδική τροπολογία του παρέκαμψε τους ειδικούς κανόνες απαγόρευσης που ίσχυαν για δεκαετίες, και «μυστηριωδώς» έδωσε το πράσινο φως για την κατασκευή αυτού του γιγαντιαίου τουριστικού θέρετρου. Παράλληλα, πρόσφατα συντάχτηκε κεκλεισμένων των θυρών ένα νέο χωροταξικό σχέδιο, που στο όνομα της «ανάπτυξης» που προσδοκάται ότι θα φέρει ο μαζικός τουρισμός προτείνεται η κατασκευή πολλών ακόμα μεγάλων τουριστικών υποδομών, και η νομοθετική κατάργηση μεγάλων περιοχών του εθνικού πάρκου ως προστατευόμενες.

Η πρωτοβουλία για να σωθεί η Σκαντάρ έχει ξεκινήσει από μια πλατιά συμμαχία δεκάδων οργανώσεων, που καταγγέλλουν την αγαστή σχέση μεταξύ του επιχειρηματικού ομίλου Montenegro Resort Company και κρατικών αξιωματούχων, και που επισημαίνουν ότι αυτό το είδος της «ανάπτυξης» έχει καταστρέψει τα τελευταία 15 χρόνια ένα μεγάλο μέρος από τις ακτές του Μαυροβουνίου με τον κτιριακό παροξυσμό της ανεξέλεγκτης κατασκευής ξενοδοχείων και διαμερισμάτων. Παράλληλα, αναφέρουν ότι το έργο θα οδηγήσει σε μη αναστρέψιμες περιβαλλοντικές, οικολογικές και οικονομικές απώλειες στην τοπική βιοποικιλότητα και τις τοπικές κοινότητες, και θα βάλει όλη την λίμνη ως περιοχή ιδιαίτερης φυσικής αξίας σε επισφαλή κατάσταση.

Η εκστρατεία μέχρι στιγμής έχει καταφέρει την αύξηση της ευαισθητοποίησης για τους κινδύνους του έργου, και έχει προκαλέσει την αυξανόμενη υποστήριξη τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Μάλιστα, πριν λίγες μέρες ομάδα ευρωβουλευτών εξέφρασαν την ανησυχία τους για αυτό το σχέδιο, και προέτρεψαν την κυβέρνηση στην Ποντγκόριτσα να αναλάβει μέτρα για την προστασία της λίμνης. Να σημειωθεί, ότι μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο τέλος Φεβρουαρίου αμφισβήτησε την αναφορά του επενδυτή ότι το έργο θα πληρεί όλα τα ευρωπαϊκά κριτήρια και ότι έχουν πραγματοποιηθεί οι μελέτες επιπτώσεων. Η απάντησή του ήταν μια αόριστη υπόσχεση ότι κάποια από τα κέρδη του θα χρησιμοποιηθούν για να κρατηθεί η περιοχή καθαρή. Ενώ η κυβέρνηση του Μαυροβουνίου απέρριψε επίσης τις κατηγορίες, λέγοντας ότι όλες οι διαδικασίες έχουν γίνει σύμφωνα με το νόμο και την καλή πρακτική.

Απάντηση