της Δέσποινας Σπανούδη

Η κηλίδα στις ακτές του Σαρωνικού κατέδειξε για μια ακόμη φορά  την αντιφατική στάση  αυτών που χειραγωγούν την κοινή γνώμη στα κελεύσματα μιας άνευ όρων και ορίων αναπτυξιολαγνείας πίσω από την οποία υπάρχει πάντα η επιδίωξη της συσσώρευσης κέρδους.

Η αδιανόητα μεγάλη καταστροφή που προκάλεσε μια μικρή διαρροή πετρελαίου κοντά στη Σαλαμίνα, κυριάρχησε για αρκετές ημέρες στα κανάλια και έδωσε αφορμή για να ανοίξουν θέματα και συζητήσεις που σχεδόν ποτέ δεν ακούμπησαν την ουσία του θέματος:  την ασυδοσία που έχει επιβληθεί ως κανονικότητα πάνω από θεσμούς και νόμους. Ο μεγάλος Αδελφός είναι εδώ μόνο για τους αδύναμους: πρέπει να προσκομίσεις δέκα χαρτιά για να πάρεις 50 ευρώ από ένα βιβλιάριο ταμιευτηρίου, αλλά οι λαθρέμποροι ανθούν, ακμάζουν και μερικοί από αυτούς καθορίζουν την «αναπτυξιακή πορεία» της χώρας. Λίγο πριν το ναυάγιο, ο Τρύφων Αλεξιάδης, δήλωνε με καμάρι τον τριπλασιασμό των προστίμων αλλά όχι την μείωση του λαθρεμπορίου καυσίμων.

Τα ερωτήματα για το τι προκάλεσε το ναυάγιο είναι πολλά. Μερικά καταγράφονται στο τέλος του κειμένου για όσους έχουν μεγαλύτερη σχέση με το αντικείμενο.

Αυτό που πρέπει να κρατήσουμε είναι μερικές επισημάνσεις που έγιναν από το  «Αρχιπέλαγος Αιγαίου», μια ανεξάρτητη οργάνωση που συνδυάζει ακτιβισμό, έρευνα, εκπαίδευση και εφαρμογή πρακτικών αειφορίας, χωρίς χρηματοδότηση από το κράτος ή από ιδιωτικές εταιρείες/τράπεζες και τα ιδρύματά τους.

Τα συμπεράσματα από όσα γράφονται είναι ενδεικτικά:

  1. Όπου φτωχός και η μοίρα του, γιατί τα αποτελέσματα της ρύπανσης έχουν και ταξικό πρόσημο:

Την μεγαλύτερη και δραματικότερη καταστροφή την έπαθε η Σαλαμίνα, μια περιοχή ήδη τραγικά επιβαρυμένη και υποβαθμισμένη.

Το προσωπικό που στρατολογήθηκε βιαστικά και πρόχειρα ( πιθανότατα από την δεξαμενή ανέργων της περιοχής) για να αντιμετωπίσει την κηλίδα εργάστηκε χωρίς προφυλάξεις / κατάλληλο εξοπλισμό/ γνώσεις σε μια ιδιαίτερα τοξική ατμόσφαιρα.

  1. Στο τέλος όλοι θα πάρουμε ένα μερίδιο ρύπανσης

Το πρόβλημα από το συγκεκριμένο ναυάγιο θα παραμείνει για πολλά χρόνια ακόμη και όταν δεν θα το βλέπουμε. Αυτό γιατί το μίγμα ενώσεων που αποτελεί το πετρέλαιο έχει διάφορες συμπεριφορές όταν χύνεται στη θάλασσα. Ένα μέρος έφυγε στην ατμόσφαιρα και όσοι το εισέπνευσαν από κοντά επιβάρυναν σοβαρά τον οργανισμό τους. Ένα μέρος επέπλευσε και συλλέχθηκε από τις ακτές και από την επιφάνεια της θάλασσας. Ένα μέρος θα γίνει μπάλες, θα αιωρείται και θα ταξιδέψει με τα ρεύματα σε μεγάλες αποστάσεις. Και τέλος ένα τμήμα θα μείνει για πάρα πολλά χρόνια στο βυθό απ’όπου θα μπαίνει σταδιακά σε πολλούς οργανισμούς και τελικά θα καταλήγει και στο πιάτο μας.

  1. Το καμπανάκι έχει χτυπήσει αλλά όλοι κάνουν ότι δεν ακούν:

Εκατοντάδες πετρελαιοφόρα και πλοία φορτωμένα με τοξικά χημικά, διαπλέουν με σημαίες ευκαιρίας το Αιγαίο και περνούν επικίνδυνα στενά, χωρίς μηχανισμό ελέγχου κυκλοφορίας, χωρίς καθορισμένες διαδρομές και χωρίς μηχανισμό αντιμετώπισης ατυχημάτων, μέτρα που εφαρμόζονται παντού αλλού εκτός από εδώ. Με αφορμή την κηλίδα ας αναλογιστούμε λοιπόν τι θα συνέβαινε εάν μια μεγαλύτερη ποσότητα πετρελαίου διέρρεε κάπου αλλού, όχι μέσα στο Σαρωνικό, μπροστά από το Λιμενικό και τις  εταιρείες αντιρρύπανσης και όχι με καλές καιρικές συνθήκες αλλά με αέρα και θαλασσοταραχή.

Ας αναλογιστούμε ακόμη τι θα συμβεί εάν ξεκινήσει το νέο «αναπτυξιακό αφήγημα» με  εξορύξεις υδρογονανθράκων από μεγάλα βάθη. Δείτε εδώ.

  1. Τι να κάνουμε;

Για αρχή ας αναλογιστούμε το περιεχόμενο του όρου «ανάπτυξη»  εμπλουτίζοντας το ερώτημα «ρύπανση για ποιους; ανάπτυξη για ποιους και με ποιο τρόπο; »

και ας στηρίξουμε αυτούς που πραγματικά αγωνίζονται. Και ας απαιτήσουμε δυναμικά τη συμμόρφωση αυτών που ποτέ δεν συμμορφώνονται.

  1. Τι να μην κάνουμε

Όταν μαθαίνουμε για επεισόδιο ρύπανσης δεν τρέχουμε χαρούμενοι στις ακτές φορώντας γάντια και φόρμες ελαιοχρωματιστών,  κρατώντας πανό και βγάζοντας φωτογραφίες. Είναι αμφίβολης αποτελεσματικότητας αλλά είναι σίγουρα επικίνδυνο. Καλύτερα ας οργανώσουμε μια διαμαρτυρία στο Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας, στις ναυτιλιακές εταιρείες ή στα διυλιστήρια. Αυτοί φταίνε, αυτοί πρέπει να πληρώσουν τη ζημιά. Και ιδανικά, θα πρέπει να πληρώσουν πριν γίνει η ζημιά.

 

Απάντηση